Një vit pas përfundimit të luftës në Kosovë, NATO vlerësoi se intervenimi ushtarak i tij kishte arritur objektivat e tij kryesore, duke mundësuar kthimin e refugjatëve, tërheqjen e forcave serbe dhe themelimin e një force sigurie ndërkombëtare. Megjithatë, sipas një raporti të botuar në vitin 2000 nga ish-sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Lord Robertson, sfidat për ndërtimin e një Kosove të qëndrueshme dhe shumë-etnike mbetën të rëndësishme.

Raporti, me titull "Kosova një vit pas: Arritje dhe Sfida", përshkruan periudhën para intervenimit si një krizë humanitare në rritje. Sipas të dhënave të cituara, deri në fund të vitit 1998 rreth 350,000 njerëz kishin qenë të zhvendosur nga shtëpitë e tyre, ndërsa mbi 50,000 jetonin në kushte të vështira në hapësirë të hapur. NATO argumenton se përpjekjet diplomatike për të parandaluar intervenimin ushtarak vazhduan për muaj, por dështuan pas refuzimit të autoriteteve jugosllave për të pranuar marrëveshjen e Rambujës.

Operacioni Forca Aleate, i lançuar më 24 mars 1999, zgjati 78 ditë. Gjatë fushatës ajrore, avionët e NATO-s kryen mbi 38,000 misione luftarake, përfshirë 10,484 sulme ajrore. Sipas raportit, qëllimi ishte të ndalohet shtypja e shqiptarëve të Kosovës, të tërhiqen forcat serbe dhe të krijojnë kushte për kthimin e refugjatëve.

Një nga rezultatet më të rëndësishme të dokumentuara nga NATO ishte kthimi i madh i popullsisë së zhvendosur. Raporti thekson se mbi 1.3 milion refugjatë dhe persona të zhvendosur u kthyen në Kosovë brenda vitit të parë pas luftës. Prej tyre, 810,000 u kthyen nga Shqipëria, Maqedonia e Veriut dhe vende të tjera, ndërsa 550,000 ishin të zhvendosur brenda vetë Kosovës.

Në drejtim të rindërtimit, KFOR dhe organizatat ndërkombëtare pastruan 16,000 shtëpi, 1,165 shkolla dhe pothuajse 2,000 kilometra rrugë nga mina dhe municionet e padëshpëruara. Për më tepër, mbi një milion çati, 18,000 ngrohse dhe 4,000 kamionë me dru për djegie u shpërndanë, ndërsa mbi 43,000 qytetarë morën trajtim mjekësor në objekte të KFOR-it.

Raporti gjithashtu shënon një përmirësim të rëndësishëm në situatën e sigurisë. Numri i vrasjeve kishte rënë nga mbi 50 raste në javë në qershor 1999 në rreth pesë raste në javë një vit më vonë. Në atë kohë, rreth 40,000 trupa të KFOR-it ishin të vendosura në Kosovë dhe në rajon, duke kryer deri në 750 patrulla në ditë dhe duke siguruar qindra vende strategjike.

Megjithatë, NATO paralajmëroi se paqja mbetej e brishtë. Siguria e komuniteteve të pakicave, veçanërisht e serbëve të Kosovës, vazhdoi të ishte një sfidë. Mbi gjysma e personelit të KFOR-it ishin të angazhuar në mbrojtjen e komuniteteve të pakicave, ndërsa mungesa e policisë ndërkombëtare dhe funksionimi i keq i sistemit të drejtësisë u konsideruan si pengesa për stabilizimin e gjatë afatit.

Në përfundim, Lord Robertson e përshkroi intervenimin e NATO-s si një veprim të nevojshëm për të parandaluar një katastrofë humanitare më të madhe dhe për të krijuar kushte për rindërtimin e Kosovës. Megjithatë, ai paralajmëroi se shërimi i plagëve të luftës dhe ndërtimi i një shoqërie demokratike dhe shumë-etnike do të kërkonin vite përkushtim nga Kosova dhe komuniteti ndërkombëtar.

NATO's Balance for the First Year After Kosovo's Liberation

Share on:

Sign up for our newsletter

More from