Economic development

Investimet globale po zhvendosen me ritëm drejt inteligjencës artificiale dhe teknologjive strategjike, ndërsa raporti i UNCTAD paralajmëron se shumë ekonomi në zhvillim rrezikojnë të mbeten pas.
Investimet e huaja direkte (FDI) në nivel global u rritën me 6% gjatë vitit 2025, duke arritur në 1.624 trilionë dollarë, por rimëkëmbja mbetet e brishtë dhe e pabarabartë, sipas raportit World Investment Report 2026: International Investment in a Turbulent Era, të publikuar nga Konferenca e Kombeve të Bashkuara për Tregti dhe Zhvillim (UNCTAD).  
Raporti thekson se rritja e investimeve nuk është shpërndarë në mënyrë të barabartë. Ekonomitë e zhvilluara regjistruan një rritje prej 11%, ndërsa ekonomitë në zhvillim vetëm 2%, duke reflektuar një zhvendosje të kapitalit drejt vendeve që ofrojnë kapacitete teknologjike, politika industriale dhe siguri më të madhe ekonomike.  
UNCTAD vëren se investimet ndërkombëtare nuk udhëhiqen më vetëm nga kostot e ulëta të prodhimit, por gjithnjë e më shumë nga konkurrenca për teknologji, inteligjencën artificiale dhe sigurinë e zinxhirëve të furnizimit.  
AI po bëhet motori kryesor i investimeve
Sipas raportit, pjesa më e madhe e rritjes së projekteve të reja është nxitur nga investimet në qendrat e të dhënave (data centres), të ndjekura nga gjysmëpërçuesit, nafta dhe gazi, si dhe infrastruktura e lidhur me ekonominë dixhitale.
Në të kundërt, sektorë tradicionalë si prodhimi industrial, infrastruktura klasike dhe energjia e rinovueshme kanë shënuar ngadalësim ose rënie të aktivitetit investues.  
Investimet po përqendrohen në pak vende
Raporti tregon se 20 ekonomitë kryesore pritëse përthithën mbi 80% të investimeve të huaja direkte në botë.
Shtetet e Bashkuara mbetën destinacioni më i madh me 277 miliardë dollarë investime hyrëse, të ndjekura nga Singapori, Hong Kongu, Kina dhe Brazili. India, Meksika dhe Emiratet e Bashkuara Arabe vazhduan gjithashtu të tërhiqnin investime të konsiderueshme, veçanërisht në teknologji dhe prodhim.  
Vendet në zhvillim përballen me sfida
Megjithëse investimet në vendet më pak të zhvilluara u rritën me 21%, UNCTAD thekson se ato mbeten të përqendruara në një numër të vogël ekonomish dhe kryesisht në vende të pasura me burime natyrore.
Organizata paralajmëron se shumë vende në zhvillim rrezikojnë të mbeten jashtë valës së re të investimeve nëse nuk investojnë në infrastrukturë, aftësi profesionale, teknologji dhe politika që rrisin konkurrueshmërinë.  
FDI mbetet burimi kryesor i kapitalit
Sipas raportit, investimet e huaja direkte përbëjnë rreth 50% të financimit të jashtëm për ekonomitë në zhvillim, duke mbetur burimi më i rëndësishëm i kapitalit për zhvillim.
UNCTAD nënvizon se përfitimet e FDI nuk kufizohen vetëm te kapitali financiar, por përfshijnë edhe transferimin e teknologjisë, krijimin e vendeve të punës, zhvillimin e aftësive dhe integrimin në zinxhirët globalë të vlerës.  
Perspektiva mbetet e pasigurt
Raporti paralajmëron se viti 2026 pritet të karakterizohet nga pasiguri të vazhdueshme për shkak të tensioneve gjeopolitike, konflikteve, fragmentimit të tregtisë ndërkombëtare, kostove të larta të financimit dhe rritjes së çmimeve të energjisë.
Sipas UNCTAD, këta faktorë mund të frenojnë investimet e reja dhe të shtyjnë kompanitë shumëkombëshe të vonojnë ose rishikojnë planet e tyre të zgjerimit ndërkombëtar.  
Raporti arrin në përfundimin se ekonomia botërore po hyn në një fazë të re, ku investimet do të përcaktohen gjithnjë e më shumë nga inteligjenca artificiale, teknologjitë strategjike dhe siguria ekonomike, duke ndryshuar mënyrën se si kompanitë dhe shtetet konkurrojnë për kapitalin global.