Arkivi
Të gjitha shkrimet e publikuara në Impakti.
Tesla sjell teknologjinë hapësinore në asfalt: Roadster debuton me manovra spektakolare
Tesla ka prezantuar gjeneratën e re të makinës sportive elektrike Roadster, duke demonstruar teknologji të pazakonta që i mundësojnë automjetit të lëvizë me rrotat lart, të ngrihet në ajër dhe të kryejë manovra të kontrolluara gjatë fluturimit.
Prezantimi u zhvillua më 15 tetor në qendrën e testimit të SpaceX në McGregor të Teksasit, ku Elon Musk dhe drejtuesit e kompanisë demonstruan aftësitë e një automjeti që kombinon teknologjinë elektrike me sistemet e shtytjes të frymëzuara nga industria hapësinore.
Gjatë demonstrimit, Roadster u ngjit në një rampë të lakuar, vazhdoi lëvizjen në pozicion të përmbysur dhe më pas u shkëput nga sipërfaqja, duke u rrotulluar në ajër përpara se të ulej mbi rrota.
Në një tjetër demonstrim, makina u ngrit mbi një varg automjetesh të Teslës, përfshirë Cybertruck, Cybercab, Semi, Model Y dhe Model 3, duke kryer një manovër rrotullimi në ajër.
Teknologjitë e demonstruara
Një nga risitë kryesore është sistemi i ventilatorëve të vendosur nën shasinë e automjetit, i cili krijon presion të ulët dhe forcë thithëse, duke e mbajtur makinën të ngjitur pas sipërfaqes.
Sipas Lars Moravy, zëvendëspresident për inxhinieri në Tesla, sistemi mund të gjenerojë një forcë thithëse deri në dyfishin e peshës së automjetit, duke mundësuar lëvizjen edhe në pozicion të përmbysur.
Teknologjia synon gjithashtu të përmirësojë përshpejtimin, frenimin dhe qëndrueshmërinë në kthesa, duke rritur forcën me të cilën gomat shtypen mbi asfalt.
Roadster përdor edhe shtytës me gaz të kompresuar, të zhvilluar me teknologji nga SpaceX. Sistemi përfshin dhjetë gryka shtytëse, të cilat mundësojnë ngritjen e automjetit dhe kontrollin e orientimit të tij në ajër.
Gjatë prezantimit u shpjegua se makina ka dy rezervuarë me kapacitet të përgjithshëm prej 600 litrave, që mbajnë rreth 250 kilogramë ajër të kompresuar. Musk deklaroi se sistemi mund t'i rimbushë rezervuarët pa pasur nevojë për karburant të veçantë raketor.
Përveç sistemeve të shtytjes, Tesla prezantoi aerodinamikën aktive të Roadster, përfshirë krahun e pasmë me kënd të ndryshueshëm dhe konfigurimet që kalojnë nga rezistenca e ulët e ajrit te forca e lartë aerodinamike.
Automjeti përmban gjithashtu drejtim elektronik steer-by-wire, kontroll elektronik të frenimit dhe përshpejtimit, si dhe ulëse të integruara në strukturën e shasisë për të ulur peshën.
Nga 0 në 97 km/h për më pak se një sekondë
Një tjetër demonstrim ishte përshpejtimi i Roadster nga 0 në 60 milje në orë, ekuivalente me rreth 97 kilometra në orë, për vetëm 0.81 sekonda, sipas matjes së paraqitur nga Tesla.
Kompania deklaron se makina mund të arrijë shpejtësi maksimale mbi 370 kilometra në orë, ndërsa autonomia e synuar është mbi 480 kilometra me një karikim të vetëm. Këto shifra mbeten deklarime të prodhuesit dhe nuk përbëjnë ende rezultate të verifikuara në mënyrë të pavarur.
Tri versione Roadster
Tesla ka prezantuar tri konfigurime të modelit të ri.
Versioni Performance është projektuar për përdorim rrugor, me dy ulëse, aerodinamikë aktive dhe sistem thithjeje nën shasi.
Versioni Thrust shton shtytës me gaz të kompresuar në pjesën e pasme, duke synuar përshpejtim më të madh dhe performancë në pistë.
Ndërsa versioni Rocket, i cili do të ofrohet vetëm me ftesë, përfshin një sistem më të avancuar shtytësish për ngritje dhe manovrim në ajër. Ky konfigurim është projektuar me një ulëse dhe nuk është miratuar për qarkullim në rrugë publike.
Prodhimi pritet të fillojë në vitin 2028
Pavarësisht demonstrimeve spektakolare, Roadster nuk është ende në prodhim masiv. Musk ka paralajmëruar se prodhimi pritet të fillojë në vitin 2028, pas disa shtyrjeve të projektit që u prezantua fillimisht në vitin 2017.
Tesla tashmë ka hapur rezervimet për disa konfigurime, por çmimet përfundimtare dhe afatet konkrete të dorëzimit nuk janë konfirmuar.
Musk ka pranuar gjithashtu se aftësitë ekstreme të Roadster nuk janë domosdoshmërisht të optimizuara për siguri dhe se disa prej tyre mund të mos lejohen nga rregulloret e qarkullimit rrugor.
Me këtë prezantim, Tesla synon ta pozicionojë Roadster jo vetëm si një nga makinat elektrike më të shpejta, por edhe si një platformë eksperimentale që ndërthur inxhinierinë automobilistike me teknologjinë hapësinore.
“Fluturon, fluturon Tesla!” – Nga katër rrota në ajër
“Fluturon, fluturon Tesla!” – Nga katër rrota në ajër
Italia merr komandën e KFOR-it, paralajmëron prani më fleksibile ushtarake në Kosovë
Italia ka marrë sërish drejtimin e misionit paqeruajtës të NATO-s në Kosovë, KFOR, në një periudhë që Ministria italiane e Mbrojtjes e përshkruan si delikate për sigurinë e vendit, me një situatë të qëndrueshme, por ende të brishtë.
Me rastin e ceremonisë së ndërrimit të komandës, ministri italian i Mbrojtjes, Guido Crosetto, ka deklaruar se misioni do të vazhdojë të garantojë një mjedis të sigurt dhe lirinë e lëvizjes për të gjitha komunitetet, ndërsa gradualisht do të përshtatë praninë e tij me kushtet e sigurisë në terren.
Komandën e KFOR-it e merr gjeneralmajori italian Roberto Vergori, duke pasuar gjeneralmajorin turk Özkan Ulutaş.
Sipas deklaratës së publikuar nga Ministria italiane e Mbrojtjes, një ndër objektivat kryesore të komandës së re do të jetë kalimi drejt një pranie më fleksibile dhe më pak statike të forcave të NATO-s, me përqendrim të shtuar në zonat e ndjeshme të sigurisë.
Crosetto ka theksuar se ky transformim duhet të realizohet duke ruajtur aftësinë e KFOR-it për të parandaluar tensionet dhe për të ndërhyrë me shpejtësi në rast nevoje.
Një element i rëndësishëm i këtij procesi pritet të jetë përfshirja më e madhe e institucioneve të sigurisë së Kosovës në mbrojtjen e objekteve të ndjeshme dhe mbikëqyrjen e territorit.
Megjithatë, ministri italian ka paralajmëruar se transferimi i përgjegjësive duhet të realizohet pa krijuar boshllëqe në siguri.
Sipas tij, riorganizimi i misionit do të jetë gradual dhe i kthyeshëm, ndërsa çdo hap do të kushtëzohet nga zhvillimet në terren.
Kjo nënkupton se NATO do të ruajë mundësinë për të përforcuar praninë e saj ushtarake nëse situata e sigurisë përkeqësohet.
Ministri italian ka nënvizuar rëndësinë e ruajtjes së një pranie të besueshme ushtarake, e cila garanton efektivitetin e KFOR-it në mbështetje të stabilitetit të Kosovës, Ballkanit dhe Evropës.
Crosetto ka rikujtuar gjithashtu se Forcat e Armatosura italiane janë të angazhuara në Kosovë prej më shumë se 25 vjetësh, duke kontribuar në stabilitetin dhe mbrojtjen e demokracisë dhe lirisë.
Në përfundim, ai ka uruar komandantin e ri, Roberto Vergori, për detyrën, duke shprehur besimin se do ta udhëheqë misionin me përkushtim dhe përgjegjësi, ndërsa ka falënderuar komandantin në largim, Özkan Ulutaş, për punën e kryer.
Sa ndryshuan çmimet e konsumit në Kosovë nga viti 2025 në vitin 2026?
Sa ndryshuan çmimet e konsumit në Kosovë nga viti 2025 në vitin 2026?
Vrasja e Tupac Shakur merr epilog gjyqësor pas 30 vjetësh
Duane “Keffe D” Davis është dënuar me 40 vjet deri në burgim të përjetshëm për përfshirjen e tij në vrasjen e reperit amerikan Tupac Shakur, duke shënuar një zhvillim vendimtar në një prej rasteve më të njohura të pazgjidhura për tri dekada në historinë e muzikës amerikane.
Vendimi u shpall të martën, më 13 tetor 2026, nga një gjykatë në Las Vegas, më shumë se 30 vjet pas vrasjes së reperit, i cili u qëllua me armë zjarri në shtator të vitit 1996.
Davis, 63 vjeç, ishte shpallur fajtor në gusht për vrasje të shkallës së parë. Sipas prokurorisë, ai kishte luajtur rol organizativ në sulmin që rezultoi me vdekjen e artistit 25-vjeçar.
Vrasja që tronditi botën e muzikës
Më 7 shtator 1996, Tupac Shakur po udhëtonte në një automjet BMW së bashku me producentin muzikor Marion “Suge” Knight, pas pjesëmarrjes në një ndeshje boksi në Las Vegas.
Ndërsa automjeti ishte ndalur në një kryqëzim, një Cadillac i bardhë iu afrua dhe nga brendësia e tij u qëllua disa herë me armë zjarri.
Shakur u plagos rëndë dhe ndërroi jetë gjashtë ditë më vonë, më 13 shtator, në moshën 25-vjeçare.
Vrasja u lidh me rivalitetet ndërmjet grupeve kriminale dhe tensionet në skenën amerikane të hip-hopit gjatë viteve 1990, veçanërisht me konfliktin e njohur ndërmjet skenave muzikore të Bregut Lindor dhe Bregut Perëndimor.
Si u identifikua organizatori i sulmit?
Sipas prokurorëve, Davis kishte organizuar sulmin në shenjë hakmarrjeje për një përleshje që kishte ndodhur disa orë më parë në një kazino të Las Vegasit.
Në atë incident, Tupac Shakur dhe disa persona të tjerë kishin sulmuar Orlando Anderson, nipin e Davisit.
Prokuroria argumentoi se Davis kishte siguruar armën e përdorur gjatë sulmit dhe kishte marrë pjesë në organizimin e tij.
Një rol të rëndësishëm në hetime luajtën deklaratat publike të vetë Davisit, i cili gjatë viteve kishte folur për rrethanat e vrasjes në intervista dhe në librin e tij autobiografik, të botuar në vitin 2019.
Pas rihapjes së hetimeve dhe mbledhjes së provave, autoritetet amerikane e arrestuan atë në shtator të vitit 2023.
Davis është personi i vetëm ndaj të cilit janë ngritur akuza penale dhe është shqiptuar dënim për vrasjen e Tupac Shakur.
Dënimi pas tri dekadash
Gjykata vendosi dënimin prej 40 vjetësh deri në burgim të përjetshëm, që nënkupton se Davis duhet të vuajë të paktën 40 vjet burg përpara se të mund të shqyrtohet mundësia e lirimit me kusht.
Mbrojtja e tij ka kundërshtuar provat e paraqitura nga prokuroria dhe ka paralajmëruar apelimin e vendimit.
Rasti i Tupac Shakur kishte mbetur për dekada një nga misteret më të diskutuara të industrisë muzikore, duke nxitur teori të shumta lidhur me autorët dhe motivet e vrasjes.
Tupac konsiderohet një nga figurat më me ndikim në historinë e hip-hopit. Albumet dhe krijimtaria e tij vazhdojnë të kenë ndikim në kulturën muzikore ndërkombëtare, ndërsa vrasja e tij, në kulmin e karrierës, mbetet një nga ngjarjet më të njohura në historinë e muzikës moderne.
Vendimi i gjykatës në Las Vegas shënon dënimin e parë penal për vrasjen e reperit, tri dekada pas ngjarjes.
Nobeli për Ekonomi u ndahet dy ekonomistëve që revolucionarizuan teoritë e stabilitetit ekonomik
Ekonomistët amerikanë Robert E. Hall dhe Michael Woodford janë shpërblyer me Çmimin Nobel për Shkencat Ekonomike 2026, për kontributin e tyre në zhvillimin e teorive që shpjegojnë se si vendimet individuale, pritshmëritë dhe politikat monetare ndikojnë në stabilitetin e ekonomisë.
Akademia Mbretërore Suedeze e Shkencave ua ka ndarë çmimin dy ekonomistëve për kërkimet mbi themelet mikroekonomike të stabilizimit makroekonomik, një fushë që lidh sjelljen e individëve dhe bizneseve me zhvillimet e përgjithshme ekonomike.
Studimet e tyre kanë ndikuar në mënyrën se si ekonomistët analizojnë konsumin, kursimet, papunësinë, inflacionin dhe normat e interesit, duke ndihmuar në zhvillimin e modeleve që përdoren për hartimin dhe vlerësimin e politikave ekonomike.
Robert E. Hall: Konsumi, kursimet dhe papunësia
Robert E. Hall, profesor emeritus në Universitetin Stanford, është i njohur për kontributet e tij në teorinë e konsumit dhe analizën e tregut të punës.
Një nga kontributet e tij më të rëndësishme lidhet me mënyrën se si individët vendosin të konsumojnë ose të kursejnë.
Hall argumentoi se, në kushte të caktuara teorike, ndryshimet në konsum varen kryesisht nga informacionet e reja që ndryshojnë pritshmëritë për të ardhurat gjatë jetës, dhe jo thjesht nga ndryshimet e të ardhurave aktuale.
Kjo qasje sfidoi modelet më të thjeshta që e lidhnin konsumin drejtpërdrejt me të ardhurat e momentit.
Hall ka dhënë gjithashtu kontribute të rëndësishme në studimin e papunësisë, duke analizuar mekanizmat që ndikojnë në krijimin e vendeve të punës dhe në kohëzgjatjen e papunësisë gjatë cikleve ekonomike.
Michael Woodford: Inflacioni dhe politika monetare
Michael Woodford, profesor në Universitetin Columbia, konsiderohet një nga ekonomistët më me ndikim në zhvillimin e teorisë moderne të politikës monetare.
Puna e tij është përqendruar në mënyrën se si bankat qendrore mund të ndikojnë në inflacion dhe aktivitetin ekonomik përmes normave të interesit dhe pritshmërive të tregut.
Woodford ndihmoi në zhvillimin e modeleve të njohura si New Keynesian, të cilat ndërthurin vendimmarrjen e individëve dhe bizneseve me praninë e çmimeve që nuk përshtaten menjëherë ndaj ndryshimeve ekonomike.
Një nga përfundimet kryesore të kësaj qasjeje është se politika monetare ndikon në ekonomi jo vetëm përmes vendimeve aktuale të bankave qendrore, por edhe përmes pritshmërive për vendimet e ardhshme.
Kjo ka ndikuar në zhvillimin e strategjive moderne të komunikimit të bankave qendrore, të cilat përpiqen të orientojnë pritshmëritë e tregjeve lidhur me inflacionin dhe normat e interesit.
Nga Keynes te teoritë moderne: Si ndryshoi kuptimi i ekonomisë?
Për të kuptuar rëndësinë e kontributeve të Hall dhe Woodford, është e nevojshme të krahasohen ato me teoritë ekonomike që dominuan gjatë shekullit XX.
Në vitet 1930, ekonomisti britanik John Maynard Keynes argumentoi se ekonomitë mund të mbeteshin për periudha të gjata në gjendje papunësie dhe aktiviteti të ulët ekonomik, për shkak të mungesës së kërkesës së përgjithshme.
Sipas qasjes kejnesiane, ndërhyrja e qeverisë përmes shpenzimeve publike dhe politikave fiskale mund të ndihmonte në rikthimin e aktivitetit ekonomik.
Kjo teori ndryshoi rrënjësisht mendimin ekonomik, duke sfiduar pikëpamjen se mekanizmat e tregut do ta rikthenin domosdoshmërisht dhe shpejt ekonominë drejt punësimit të plotë.
Megjithatë, modelet e hershme makroekonomike kejnesiane shpesh mbështeteshin në marrëdhënie statistikore ndërmjet treguesve ekonomikë, pa shpjeguar plotësisht vendimet individuale që qëndronin pas tyre.
Në vitet 1950 dhe 1960, Milton Friedman dhe ekonomistë të tjerë monetaristë theksuan rolin e ofertës monetare në përcaktimin e inflacionit dhe aktivitetit ekonomik.
Friedman argumentoi se inflacioni i vazhdueshëm lidhet në thelb me rritjen e tepërt të ofertës monetare në raport me prodhimin.
Ai sfidoi gjithashtu idenë se qeveritë mund të ruanin përgjithmonë papunësi më të ulët duke pranuar inflacion më të lartë.
Një tjetër zhvillim i rëndësishëm erdhi gjatë viteve 1970, kur Robert Lucas dhe ekonomistë të tjerë zhvilluan teorinë e pritshmërive racionale.
Sipas kësaj qasjeje, individët dhe bizneset nuk i formojnë pritshmëritë vetëm duke përsëritur përvojat e kaluara, por shfrytëzojnë informacionin e disponueshëm për të parashikuar zhvillimet e ardhshme.
Lucas argumentoi se marrëdhëniet historike ndërmjet treguesve ekonomikë mund të ndryshojnë kur ndryshojnë politikat qeveritare, sepse individët përshtatin sjelljen e tyre.
Kjo kritikë nxiti zhvillimin e modeleve makroekonomike të mbështetura në vendimmarrjen individuale.
Çfarë sollën ndryshe Hall dhe Woodford?
Kontributet e Hall dhe Woodford përfaqësojnë dy zhvillime të rëndësishme brenda këtij transformimi të mendimit ekonomik.
Hall ndihmoi në shpjegimin e konsumit dhe tregut të punës duke u mbështetur në vendimmarrjen individuale dhe pritshmëritë për të ardhmen.
Woodford, ndërkohë, zhvilloi një kuadër teorik që ndërthur elemente të ekonomisë kejnesiane me pritshmëritë racionale dhe themelet mikroekonomike.
Dallimi kryesor ndërmjet qasjeve qëndron në mënyrën se si ato shpjegojnë reagimin e ekonomisë ndaj politikave publike.
Ndërsa ekonomia klasike, e përfaqësuar nga Adam Smith dhe David Ricardo, theksonte mekanizmat e tregut, konkurrencën dhe rolin e çmimeve, Keynes e zhvendosi vëmendjen te kërkesa e përgjithshme dhe nevoja për ndërhyrje shtetërore gjatë krizave.
Friedman i dha përparësi rolit të politikës monetare dhe kontrollit të inflacionit, ndërsa Lucas theksoi se pritshmëritë e individëve mund të ndryshojnë efektet e politikave ekonomike.
Hall e zhvilloi më tej analizën e konsumit, duke treguar rëndësinë e informacionit të ri dhe pritshmërive për të ardhurat e ardhshme. Woodford, nga ana tjetër, ndërthur elementet kejnesiane me pritshmëritë racionale, duke shpjeguar se si bankat qendrore mund të ndikojnë në ekonomi përmes normave të interesit dhe komunikimit të politikave të tyre.
Megjithëse këto teori dallojnë në supozimet dhe përfundimet e tyre, zhvillimi i mendimit ekonomik nuk përfaqëson një zëvendësim të plotë të një teorie nga tjetra.
Modelet moderne kanë përfshirë elemente nga disa shkolla ekonomike, ndërsa shumë prej përfundimeve të tyre vazhdojnë të diskutohen dhe testohen përmes të dhënave empirike.
Nga teoria në praktikë: Si ndikojnë këto studime në ekonominë e sotme?
Rëndësia e këtyre kontributeve bëhet veçanërisht e dukshme gjatë periudhave të inflacionit të lartë ose ngadalësimit ekonomik.
Sipas modeleve më të thjeshta tradicionale, një bankë qendrore mund të ndikojë në ekonomi duke ndryshuar normën e interesit, e cila më pas ndikon në kreditim, konsum dhe investime.
Modelet e zhvilluara nga Woodford i japin rëndësi të veçantë edhe mënyrës se si individët dhe bizneset interpretojnë vendimet e bankës qendrore.
Për shembull, nëse një bankë qendrore sinjalizon se normat e interesit do të mbeten të larta për një periudhë të gjatë, kjo mund të ndikojë në vendimet për kredi dhe investime edhe përpara ndryshimeve të ardhshme të normave.
Në mënyrë të ngjashme, studimet e Hall ndihmojnë në shpjegimin pse një rritje e përkohshme e të ardhurave nuk shndërrohet domosdoshmërisht në një rritje të barabartë të konsumit.
Nëse familjet e konsiderojnë rritjen e të ardhurave si të përkohshme, ato mund të zgjedhin të kursejnë një pjesë të konsiderueshme të tyre.
Këto mekanizma janë të rëndësishëm për vlerësimin e efektivitetit të politikave fiskale dhe monetare.
Megjithatë, reagimet reale të konsumatorëve dhe bizneseve varen edhe nga faktorë të tjerë, përfshirë pasigurinë, kufizimet në kreditim dhe kushtet e tregut.
Çmimi Nobel për Ekonomi
Çmimi për Shkencat Ekonomike në Kujtim të Alfred Nobelit u themelua në vitin 1968 nga Banka Qendrore e Suedisë dhe u nda për herë të parë në vitin 1969.
Ndryshe nga pesë çmimet origjinale Nobel, ai nuk ishte pjesë e testamentit të Alfred Nobelit, por administrohet sipas parimeve të ngjashme.
Çmimi vlerëson kontributet shkencore që kanë ndryshuar kuptimin e proceseve ekonomike, duke përfshirë teorinë ekonomike, metodat statistikore dhe kërkimet empirike.
Kontributet e Hall dhe Woodford ilustrojnë zhvillimin e makroekonomisë moderne drejt një kuptimi më të thellë të marrëdhënies ndërmjet vendimeve individuale, pritshmërive dhe politikave ekonomike.
Hakerët ndërhyjnë në frigoriferët e supermarketeve franceze, rrisin temperaturat e frigoriferëve në 50°C
Një sulm kibernetik në shkallë të gjerë ka goditur qindra supermarkete në Francë, pasi hakerët morën kontrollin në distancë të sistemeve të ftohjes dhe ngrirjes, duke rritur temperaturat deri në 50 gradë Celsius. Sulmi shkaktoi prishjen e sasive të mëdha të produkteve ushqimore, ndërprerjen e funksionimit të pajisjeve dhe zjarre në disa objekte tregtare.
Incidenti ndodhi gjatë natës ndërmjet 11 dhe 12 tetorit, duke prekur disa prej rrjeteve më të mëdha të shitjes me pakicë në Francë, përfshirë Intermarché, Carrefour, Monoprix dhe Coopérative U.
Sipas Reuters, vetëm rrjeti Intermarché raportoi rreth 150 supermarkete të prekura, ku temperaturat e frigoriferëve arritën deri në 50°C dhe qëndruan në nivele të larta për rreth gjashtë orë. Carrefour konfirmoi se sulmi kishte prekur 80 supermarkete, ndërsa Monoprix raportoi probleme në rreth 5% të pikave të tij të shitjes.
Për shkak të ndërprerjes së zinxhirit të ftohjes, supermarketet u detyruan të asgjësonin produkte të freskëta dhe të ngrira, përfshirë mishin, peshkun, produktet e qumështit dhe ushqimet e tjera që kërkojnë temperatura të kontrolluara.
Hetimet fillestare tregojnë se sulmuesit shfrytëzuan dobësi në sistemet e menaxhimit të pajisjeve frigoriferike të prodhuara nga kompania daneze Danfoss.
Këto sisteme përdoren nga supermarketet për të kontrolluar temperaturat dhe funksionimin e frigoriferëve përmes një infrastrukture të centralizuar, e cila mund të administrohet edhe në distancë përmes internetit.
Duke ndërhyrë në kontrolluesit elektronikë, hakerët aktivizuan funksionin automatik të shkrirjes së akullit, duke e kthyer një proces normal mirëmbajtjeje në mekanizëm për dëmtimin e produkteve ushqimore.
Sipas raportimeve të mediave franceze, në disa raste ciklet e shkrirjes u zgjatën nga një orë në tetë orë, ndërsa temperaturat e pajisjeve të caktuara arritën deri në 80°C.
Përveç humbjeve të produkteve ushqimore, incidenti shkaktoi ndërprerje të aktivitetit tregtar, shpenzime për rikthimin e sistemeve në funksion dhe shqetësime për sigurinë e furnizimit me ushqime.
Sulmi ka ngritur shqetësime edhe jashtë Francës. Studiues të sigurisë kibernetike kanë raportuar se sisteme të ngjashme mund të jenë prekur në Spanjë, Portugali, Poloni, Gjermani dhe Belgjikë.
Megjithatë, nuk është konfirmuar ndonjë lidhje ndërmjet këtyre incidenteve dhe sulmit ndaj supermarketeve franceze.
Incidenti në Francë demonstron se sulmet kibernetike nuk kufizohen më vetëm në vjedhjen e të dhënave apo bllokimin e sistemeve kompjuterike.
Ndërhyrja në pajisjet industriale të lidhura me internetin mund të shkaktojë dëme të drejtpërdrejta fizike, humbje ekonomike dhe rreziqe për sigurinë publike.
Në këtë rast, kontrolli i paautorizuar i një funksioni teknik të frigoriferëve ishte i mjaftueshëm për të dëmtuar zinxhirin e furnizimit ushqimor në qindra pika tregtare.
40 vjet burg bashkëthemeluesin e tregut ilegal Empire Market
Një gjykatë federale në Shtetet e Bashkuara të Amerikës ka dënuar me 40 vjet burg Raheim Hamilton, bashkëthemeluesin e platformës ilegale Empire Market, përmes së cilës janë realizuar mbi katër milionë transaksione me vlerë më shumë se 430 milionë dollarë.
Sipas Departamentit amerikan të Drejtësisë, 30-vjeçari nga Suffolk i Virxhinias ishte një nga krijuesit dhe drejtuesit e Empire Market, një platformë në rrjetin e fshehtë të internetit, të njohur si dark web, që u mundësonte përdoruesve blerjen dhe shitjen anonime të produkteve dhe shërbimeve të paligjshme.
Platforma funksionoi nga viti 2018 deri në vitin 2020, duke ndërmjetësuar mbi katër milionë transaksione ndërmjet shitësve dhe blerësve, me një vlerë të përgjithshme që tejkalonte 430 milionë dollarë.
Në këtë treg ofroheshin substanca narkotike, të dhëna të vjedhura personale, kredenciale të komprometuara të llogarive, para të falsifikuara dhe mjete për sulme kibernetike.
Shitja e narkotikëve përbënte aktivitetin kryesor të platformës, me një vlerë neto prej afro 375 milionë dollarësh. Sipas autoriteteve amerikane, përmes saj u shitën të paktën 13.3 kilogramë fentanil, 446.7 kilogramë kokainë, 72 kilogramë metamfetaminë dhe 103.4 kilogramë heroinë.
Hamilton dhe bashkëthemeluesi tjetër, Thomas Pavey, kishin projektuar platformën për t’u mundësuar përdoruesve shmangien e zbulimit nga organet e rendit dhe fshehjen e origjinës së parave të përfituara nga aktivitetet ilegale.
Të gjitha transaksionet kryheshin ekskluzivisht përmes kriptovalutave. Administratorët inkurajonin përdorimin e shërbimeve për përzierjen e transaksioneve me kriptovaluta, me qëllim vështirësimin e gjurmimit të tyre, si dhe komunikimin e enkriptuar ndërmjet përdoruesve.
Platforma u mundësonte gjithashtu blerësve të vlerësonin shitësit bazuar në aftësinë e tyre për të fshehur narkotikët gjatë dërgesave.
Hamilton e kishte pranuar fajësinë më herët gjatë këtij viti për pjesëmarrje në një komplot kriminal të lidhur me narkotikët.
Më 5 tetor, gjykatësi federal Steven C. Seeger e dënoi atë me 40 vjet burg dhe i shqiptoi një gjobë prej pesë milionë dollarësh.
Si pjesë e marrëveshjes për pranimin e fajësisë, Hamilton pranoi konfiskimin e pasurive të përfituara në mënyrë të paligjshme, përfshirë rreth 1,230 Bitcoin, 24.4 Ether dhe tri prona të paluajtshme në Virxhinia.
Ndërkohë, bashkëthemeluesi Thomas Pavey, 41 vjeç, nga Ormond Beach i Floridës, kishte pranuar fajësinë gjatë vitit të kaluar për përfshirjen e tij në krijimin dhe funksionimin e Empire Market.
Pavey ka pranuar konfiskimin e rreth 1,584 Bitcoin, dy kutive me shufra ari prej 25 onsësh, tri automjeteve dhe dy pronave në Florida.
Sipas njoftimit të Departamentit amerikan të Drejtësisë, dënimi i Pavey pritet të shqiptohet gjatë tetorit 2026.
Vendimi ndaj Hamilton u bë publik më 7 tetor nga Prokuroria Federale për Distriktin Verior të Illinoisit, në bashkëpunim me FBI-në, Shërbimin amerikan të Inspektimit Postar dhe autoritetet federale të sigurisë kombëtare.
Burimi: Departamenti amerikan i Drejtësisë, 7 tetor 2026.
Maduro dhe bashkëshortja me akuza të reja për torturimin e disidentëve
Prokurorët federalë amerikanë kanë ngritur akuza të reja ndaj ish-presidentit të Venezuelës, Nicolás Maduro, dhe bashkëshortes së tij, Cilia Flores, për komplot për kryerjen e torturës ndaj kundërshtarëve politikë dhe shtetasve amerikanë të ndaluar në Venezuelë.
Sipas aktakuzës së përditësuar, të paraqitur të enjten në Gjykatën Federale të Manhatanit, Maduro akuzohet se ka drejtuar një sistem represioni që përfshinte arrestime arbitrare, tortura dhe dhunë ndaj kundërshtarëve të regjimit. Flores akuzohet se ka ndihmuar në krijimin e këtij sistemi dhe se ka urdhëruar torturimin e individëve për të mbrojtur aktivitetet e paligjshme të familjes.
Prokuroria pretendon se viktimat iu nënshtruan goditjeve elektrike, asfiksimit, dhunës seksuale, izolimit të zgjatur dhe kërcënimeve ndaj familjarëve.
Akuzat e reja u shtohen atyre ekzistuese për trafikim droge dhe narkoterrorizëm. Maduro dhe Flores ndodhen në paraburgim në Shtetet e Bashkuara që nga janari 2026 dhe janë deklaruar të pafajshëm për akuzat e mëparshme. Gjykimi është planifikuar të fillojë më 1 qershor 2027.
Të enjten, gjykata refuzoi gjithashtu kërkesën e Flores për lirim nga paraburgimi për arsye shëndetësore.