Mjekësia
E hënë, 19 tetor 2026
Shkencë · Analizë · Zhvillime
H. pylori, përtej stomakut: Studimi e lidh me kancerin kolorektal
H. pylori lidhet me rrezik më të lartë për kancer kolorektal, studimi përfshiu afro 49 milionë njerëzEkspozimi ndaj bakterit Helicobacter pylori (H. pylori) lidhet me një rrezik më të lartë për zhvillimin e kancerit kolorektal, sipas një studimi të publikuar në revistën shkencore eGastroenterology.Studimi, i titulluar “Global and regional burden of colorectal cancer potentially related to Helicobacter pylori exposure: a risk attribution modelling study”, analizoi të dhënat e 43 studimeve me gjithsej 48,694,403 pjesëmarrës.Rezultatet treguan se personat e ekspozuar ndaj H. pylori kishin rreth 1.6 herë rrezik më të lartë për kancer kolorektal krahasuar me personat pa ekspozim ndaj bakterit.Duke përdorur këto të dhëna dhe statistikat globale të kancerit, studiuesit vlerësuan se rreth 22% e rasteve të kancerit kolorektal në nivel global mund të jenë potencialisht të lidhura me ekspozimin ndaj H. pylori.Megjithatë, kur analiza u kufizua në 14 studime të bazuara në popullatë dhe studime kohorte, përqindja e vlerësuar ra në rreth 12%, duke treguar se rezultati prej 22% duhet interpretuar me kujdes.Studimi analizoi gjithashtu të dhënat për eliminimin e bakterit. Në katër studime vëzhguese, eradikimi i H. pylori u shoqërua me rrezik më të ulët të kancerit kolorektal pas një periudhe prej rreth 10 vjetësh.Rezultatet treguan edhe dallime të konsiderueshme gjeografike. Përqindja e vlerësuar e rasteve potencialisht të lidhura me H. pylori arriti në 36% në Mongoli, ndërsa Kina kishte numrin më të madh absolut të rasteve të vlerësuara, rreth 139,619 raste.Autorët theksojnë se këto rezultate nuk provojnë se H. pylori shkakton drejtpërdrejt kancerin kolorektal. Studimi është një modelim i atribuimit të rrezikut dhe lidhja e vërejtur epidemiologjike nuk është e njëjtë me një lidhje të provuar shkak-pasojë.Për këtë arsye, studiuesit kërkojnë studime të mëtejshme, përfshirë prova klinike të randomizuara dhe kërkime prospektive, për të përcaktuar nëse H. pylori dhe eliminimi i tij ndikojnë realisht në rrezikun e zhvillimit të kancerit kolorektal.
Referenca shkencore:Global and regional burden of colorectal cancer potentially related to Helicobacter pylori exposure: a risk attribution modelling study. eGastroenterology, 2026;4:e100436.DOI: 10.1136/egastro-2026-100436
Referenca shkencore:Global and regional burden of colorectal cancer potentially related to Helicobacter pylori exposure: a risk attribution modelling study. eGastroenterology, 2026;4:e100436.DOI: 10.1136/egastro-2026-100436
Ad space
A është EBV një nga “ndezësit” kryesorë të sklerozës multiple?
Për dekada, shkaku fillestar i sklerozës multiple (MS) ka mbetur një nga pyetjet më të mëdha të neurologjisë. Tashmë, një numër studimesh po e vendosin virusin Epstein–Barr (EBV) në qendër të një hipoteze të fuqishme: EBV mund të veprojë si një lloj “ndezësi” që nis procesin imunologjik që, vite më vonë, mund të shfaqet si sklerozë multiple.
EBV është një virus jashtëzakonisht i zakonshëm. Mbi 90 për qind e të rriturve infektohen me të gjatë jetës dhe, pas infeksionit, virusi nuk largohet plotësisht nga organizmi. Ai mund të qëndrojë në gjendje latente, veçanërisht brenda qelizave B të sistemit imunitar.
Kjo nuk do të thotë se infektimi me EBV shkakton automatikisht MS. Shumica dërrmuese e njerëzve të infektuar nuk e zhvillojnë kurrë sëmundjen. Megjithatë, të dhënat tregojnë se EBV mund të jetë një hallkë shumë e rëndësishme në zinxhirin që çon drejt saj.
Një nga provat më të fuqishme erdhi nga një studim i publikuar në Science në vitin 2022. Studiuesit analizuan një grup prej më shumë se 10 milionë pjesëtarësh të ushtrisë amerikane, duke përdorur mostra gjaku të mbledhura gjatë viteve.
Gjatë ndjekjes, 955 persona u diagnostikuan me MS. Analiza tregoi se rreziku për MS u rrit rreth 32 herë pas infektimit me EBV. Një lidhje e ngjashme nuk u gjet me citomegalovirusin, një virus tjetër që transmetohet në mënyrë të ngjashme. (PubMed)
Në mostrat e gjakut, niveli i neurofilamentit të lehtë (NfL) – një biomarker i dëmtimit neuroaksonal – filloi të rritej vetëm pas infektimit me EBV. Kjo krijon një rend të rëndësishëm të ngjarjeve:
Infektimi me EBV mund të pasohet nga ndryshime biologjike që paraprijnë shfaqjen klinike të sklerozës multiple. Studimet kanë treguar se pas infektimit mund të shfaqet rritje e biomarkerëve të dëmtimit neuroaksonal, duke sugjeruar një rend të mundshëm të ngjarjeve ku infektimi me EBV paraprin dëmtimin nervor dhe, më vonë, shfaqjen e MS.
Një nga shpjegimet më interesante quhet mimikri molekulare.
Sistemi imunitar krijon antitrupa kundër proteinave të EBV. Por disa pjesë të një proteine të virusit, të quajtur EBNA1, kanë ngjashmëri me proteina të sistemit nervor.
Një studim në Nature zbuloi se disa antitrupa të prodhuar kundër EBNA1 mund të njohin gjithashtu GlialCAM, një proteinë e sistemit nervor qendror. Me fjalë të tjera, sistemi imunitar që është trajnuar të njohë virusin mund, në disa individë, të fillojë të njohë edhe struktura të vetë organizmit.
Lufta e sistemit imunitar kundër virusit mund, në disa individë të predispozuar, të çojë në një reagim të gabuar imunitar, ku përgjigjja fillimisht e drejtuar ndaj EBV fillon të njohë edhe struktura të vetë organizmit. Ky proces mund të favorizojë zhvillimin e autoimunitetit dhe, më pas, inflamacionin dhe dëmtimin e mielinës dhe strukturave nervore që karakterizojnë sklerozën multiple.
Por mimikria molekulare mund të mos jetë mekanizmi i vetëm. EBV infekton pikërisht qelizat B, të cilat kanë rol qendror në MS. Virusi mund të qëndrojë latent në qelizat B dhe potencialisht të ndikojë në mënyrën se si këto qeliza prezantojnë antigjene dhe aktivizojnë qelizat T.
Mënyra më e saktë për ta konceptuar EBV-në nuk është si një virus që infekton trurin dhe menjëherë shkakton MS.
EBV mund të veprojë si një “ndezës” fillestar duke infektuar qelizat B dhe duke qëndruar në to në gjendje latente. Kjo prani afatgjatë mund të ndikojë në mënyrën se si sistemi imunitar reagon, duke favorizuar në disa individë përgjigje imunitare që njohin gabimisht edhe proteina të sistemit nervor. Me kalimin e kohës, ky reagim mund të kontribuojë në zhvillimin e autoimunitetit kronik, inflamacionit në sistemin nervor dhe dëmtimit të mielinës, procese që karakterizojnë sklerozën multiple.
Edhe literatura më e re vazhdon ta përshkruajë infeksionin me EBV si potencialisht të domosdoshëm, por jo të mjaftueshëm për zhvillimin e MS. Faktorët gjenetikë dhe faktorë të tjerë biologjikë e mjedisorë duket se përcaktojnë se te cili person kjo “shkëndijë” përfundimisht shndërrohet në sëmundje.
Kjo e ndryshon pyetjen kryesore të kërkimit shkencor. Në vend që të pyesin vetëm se si të frenohet inflamacioni pasi MS është zhvilluar, studiuesit po përpiqen të kuptojnë çfarë ndodh ndërmjet infektimit me EBV dhe fillimit të autoimunitetit.
Nëse kjo hallkë përcaktohet plotësisht, në të ardhmen mund të bëhet e mundur që të ndërhyhet pikërisht te “ndezësi” i sëmundjes përpara se procesi autoimun të arrijë të shkaktojë dëmtim të sistemit nervor.
EBV është një virus jashtëzakonisht i zakonshëm. Mbi 90 për qind e të rriturve infektohen me të gjatë jetës dhe, pas infeksionit, virusi nuk largohet plotësisht nga organizmi. Ai mund të qëndrojë në gjendje latente, veçanërisht brenda qelizave B të sistemit imunitar.
Kjo nuk do të thotë se infektimi me EBV shkakton automatikisht MS. Shumica dërrmuese e njerëzve të infektuar nuk e zhvillojnë kurrë sëmundjen. Megjithatë, të dhënat tregojnë se EBV mund të jetë një hallkë shumë e rëndësishme në zinxhirin që çon drejt saj.
Çfarë tregoi studimi me mbi 10 milionë njerëz?
Një nga provat më të fuqishme erdhi nga një studim i publikuar në Science në vitin 2022. Studiuesit analizuan një grup prej më shumë se 10 milionë pjesëtarësh të ushtrisë amerikane, duke përdorur mostra gjaku të mbledhura gjatë viteve.
Gjatë ndjekjes, 955 persona u diagnostikuan me MS. Analiza tregoi se rreziku për MS u rrit rreth 32 herë pas infektimit me EBV. Një lidhje e ngjashme nuk u gjet me citomegalovirusin, një virus tjetër që transmetohet në mënyrë të ngjashme. (PubMed)
Në mostrat e gjakut, niveli i neurofilamentit të lehtë (NfL) – një biomarker i dëmtimit neuroaksonal – filloi të rritej vetëm pas infektimit me EBV. Kjo krijon një rend të rëndësishëm të ngjarjeve:
Infektimi me EBV mund të pasohet nga ndryshime biologjike që paraprijnë shfaqjen klinike të sklerozës multiple. Studimet kanë treguar se pas infektimit mund të shfaqet rritje e biomarkerëve të dëmtimit neuroaksonal, duke sugjeruar një rend të mundshëm të ngjarjeve ku infektimi me EBV paraprin dëmtimin nervor dhe, më vonë, shfaqjen e MS.
Si mund ta “ndezë” EBV procesin?
Një nga shpjegimet më interesante quhet mimikri molekulare.
Sistemi imunitar krijon antitrupa kundër proteinave të EBV. Por disa pjesë të një proteine të virusit, të quajtur EBNA1, kanë ngjashmëri me proteina të sistemit nervor.
Një studim në Nature zbuloi se disa antitrupa të prodhuar kundër EBNA1 mund të njohin gjithashtu GlialCAM, një proteinë e sistemit nervor qendror. Me fjalë të tjera, sistemi imunitar që është trajnuar të njohë virusin mund, në disa individë, të fillojë të njohë edhe struktura të vetë organizmit.
Lufta e sistemit imunitar kundër virusit mund, në disa individë të predispozuar, të çojë në një reagim të gabuar imunitar, ku përgjigjja fillimisht e drejtuar ndaj EBV fillon të njohë edhe struktura të vetë organizmit. Ky proces mund të favorizojë zhvillimin e autoimunitetit dhe, më pas, inflamacionin dhe dëmtimin e mielinës dhe strukturave nervore që karakterizojnë sklerozën multiple.
Por mimikria molekulare mund të mos jetë mekanizmi i vetëm. EBV infekton pikërisht qelizat B, të cilat kanë rol qendror në MS. Virusi mund të qëndrojë latent në qelizat B dhe potencialisht të ndikojë në mënyrën se si këto qeliza prezantojnë antigjene dhe aktivizojnë qelizat T.
Një shkëndijë, jo e gjithë zjarri
Mënyra më e saktë për ta konceptuar EBV-në nuk është si një virus që infekton trurin dhe menjëherë shkakton MS.
EBV mund të veprojë si një “ndezës” fillestar duke infektuar qelizat B dhe duke qëndruar në to në gjendje latente. Kjo prani afatgjatë mund të ndikojë në mënyrën se si sistemi imunitar reagon, duke favorizuar në disa individë përgjigje imunitare që njohin gabimisht edhe proteina të sistemit nervor. Me kalimin e kohës, ky reagim mund të kontribuojë në zhvillimin e autoimunitetit kronik, inflamacionit në sistemin nervor dhe dëmtimit të mielinës, procese që karakterizojnë sklerozën multiple.
Edhe literatura më e re vazhdon ta përshkruajë infeksionin me EBV si potencialisht të domosdoshëm, por jo të mjaftueshëm për zhvillimin e MS. Faktorët gjenetikë dhe faktorë të tjerë biologjikë e mjedisorë duket se përcaktojnë se te cili person kjo “shkëndijë” përfundimisht shndërrohet në sëmundje.
Kjo e ndryshon pyetjen kryesore të kërkimit shkencor. Në vend që të pyesin vetëm se si të frenohet inflamacioni pasi MS është zhvilluar, studiuesit po përpiqen të kuptojnë çfarë ndodh ndërmjet infektimit me EBV dhe fillimit të autoimunitetit.
Nëse kjo hallkë përcaktohet plotësisht, në të ardhmen mund të bëhet e mundur që të ndërhyhet pikërisht te “ndezësi” i sëmundjes përpara se procesi autoimun të arrijë të shkaktojë dëmtim të sistemit nervor.
Në këtë pjesë
Mjekësia
MRI dhe CT përballë një sfide të re? Midjourney prezanton skanimin 60-sekondësh
Kompania Midjourney, e njohur globalisht për gjenerimin e imazheve me inteligjencë artificiale, ka njoftuar një zgjerim të papritur në sektorin e teknologjisë mjekësore me krijimin e divizionit të ri Midjourney Medical dhe prezantimin e pajisjes së parë harduerike të kompanisë – Midjourney Scanner.
Sipas kompanisë, pajisja përdor një metodë të re të quajtur Ultrasonic CT, e cila kombinon dhjetëra sensorë ultrasonikë dhe përpunim me fuqi të lartë kompjuterike për të krijuar një hartë tredimensionale të trupit në rreth 60 sekonda, pa përdorur rrezatim apo fusha të fuqishme magnetike. Përdoruesi zbret në një rezervuar me ujë ku një unazë sensorësh kryen skanimin nga shumë kënde njëkohësisht.
Midjourney thotë se synimi afatgjatë është ta bëjë imazherinë e avancuar po aq të zakonshme sa një vizitë në spa. Për këtë arsye kompania planifikon hapjen e Midjourney Spa në San Francisco në fund të vitit 2027, ku përveç saunave, pishinave dhe zonave të mirëqenies do të instalohen 10 skanerë të këtij lloji. Objektivi është vendosja e rreth 50,000 skanerëve në mbarë botën deri në vitin 2031, me potencial për të kryer deri në 1 miliard skanime në muaj.
Në fazën fillestare, sistemi është projektuar për përdorime të kategorisë wellness dhe për krijimin e hartave të përbërjes së trupit, jo për diagnoza mjekësore. Kompania deklaron se do të punojë me autoritetet rregullatore për të zgjeruar gradualisht aftësitë diagnostikuese të teknologjisë.
Aktualisht, ekzaminimet e plota të trupit janë zakonisht procese që kërkojnë kohë dhe pajisje të specializuara. Një rezonancë magnetike (MRI) e gjithë trupit mund të zgjasë nga 45 deri në 90 minuta, ndërsa në disa raste edhe më gjatë, në varësi të protokollit dhe numrit të zonave që ekzaminohen. Tomografia kompjuterike (CT) është shumë më e shpejtë në kryerjen e skanimit, por përdor rrezatim jonizues dhe zakonisht nuk rekomandohet për kontrolle të shpeshta parandaluese.
Nëse teknologjia e Midjourney arrin të përmbushë premtimet e saj, ajo synon të reduktojë kohën e një skanimi të plotë të trupit në rreth 60 sekonda, duke përdorur ultratinguj në vend të rrezatimit ose fushave të fuqishme magnetike.
Nisma përfaqëson një nga zgjerimet më të pazakonta të një kompanie të inteligjencës artificiale, duke e zhvendosur Midjourney nga krijimi i imazheve gjenerative drejt zhvillimit të teknologjive për kujdesin shëndetësor. Nëse projekti arrin të vërtetojë premtimet e tij përmes studimeve klinike dhe miratimeve rregullatore, ai mund të ndryshojë mënyrën se si realizohen skanimet parandaluese në të ardhmen.
Sipas kompanisë, pajisja përdor një metodë të re të quajtur Ultrasonic CT, e cila kombinon dhjetëra sensorë ultrasonikë dhe përpunim me fuqi të lartë kompjuterike për të krijuar një hartë tredimensionale të trupit në rreth 60 sekonda, pa përdorur rrezatim apo fusha të fuqishme magnetike. Përdoruesi zbret në një rezervuar me ujë ku një unazë sensorësh kryen skanimin nga shumë kënde njëkohësisht.
Midjourney thotë se synimi afatgjatë është ta bëjë imazherinë e avancuar po aq të zakonshme sa një vizitë në spa. Për këtë arsye kompania planifikon hapjen e Midjourney Spa në San Francisco në fund të vitit 2027, ku përveç saunave, pishinave dhe zonave të mirëqenies do të instalohen 10 skanerë të këtij lloji. Objektivi është vendosja e rreth 50,000 skanerëve në mbarë botën deri në vitin 2031, me potencial për të kryer deri në 1 miliard skanime në muaj.
Në fazën fillestare, sistemi është projektuar për përdorime të kategorisë wellness dhe për krijimin e hartave të përbërjes së trupit, jo për diagnoza mjekësore. Kompania deklaron se do të punojë me autoritetet rregullatore për të zgjeruar gradualisht aftësitë diagnostikuese të teknologjisë.
Aktualisht, ekzaminimet e plota të trupit janë zakonisht procese që kërkojnë kohë dhe pajisje të specializuara. Një rezonancë magnetike (MRI) e gjithë trupit mund të zgjasë nga 45 deri në 90 minuta, ndërsa në disa raste edhe më gjatë, në varësi të protokollit dhe numrit të zonave që ekzaminohen. Tomografia kompjuterike (CT) është shumë më e shpejtë në kryerjen e skanimit, por përdor rrezatim jonizues dhe zakonisht nuk rekomandohet për kontrolle të shpeshta parandaluese.
Nëse teknologjia e Midjourney arrin të përmbushë premtimet e saj, ajo synon të reduktojë kohën e një skanimi të plotë të trupit në rreth 60 sekonda, duke përdorur ultratinguj në vend të rrezatimit ose fushave të fuqishme magnetike.
Nisma përfaqëson një nga zgjerimet më të pazakonta të një kompanie të inteligjencës artificiale, duke e zhvendosur Midjourney nga krijimi i imazheve gjenerative drejt zhvillimit të teknologjive për kujdesin shëndetësor. Nëse projekti arrin të vërtetojë premtimet e tij përmes studimeve klinike dhe miratimeve rregullatore, ai mund të ndryshojë mënyrën se si realizohen skanimet parandaluese në të ardhmen.