Op-Ed

Programi GSP, një nismë tregtare e SHBA-së për të stimuluar zhvillimin ekonomik në vendet në zhvillim, ka lejuar që një gamë e gjerë produktesh nga Kosova përfshirë produkte bujqësore, materiale të përpunuara dhe artizanale të hyjnë në tregun amerikan pa detyrime doganore që nga viti 2008.
Ndërkohë që Kosova ka përfituar prej vitesh qasje preferenciale në tregun amerikan përmes Programit të Përgjithshëm të Preferencial (GSP) duke eksportuar pa detyrime doganore ne SHBA, ajo vazhdon të zbatojë tarifa për mallrat amerikane, deri në 10%. Ndryshe nga partnerët tregtarë si BE-ja apo vendet e CEFTA-s, SHBA-të nuk gëzojnë trajtim preferencial në tregun kosovar.
Në këtë kontekst, në prill 2025, administrata e Presidentit Donald Trump njoftoi vendosjen e një tarife 10% për importet nga Kosova. Këto tarifa u prezantuan si pjesë e një strategjie për të nxitur reciprocitetin tregtar dhe për të balancuar marrëdhëniet e njëanshme me partnerët më të vegjël ekonomikë.
Po si është e mundur që Kosova të vendosë tarifa doganore ndaj një aleati që ka qenë ndër mbështetësit më të mëdhenj të saj në rrugën drejt lirisë dhe shtetformimit? 
Vendosja e detyrimeve doganore për produktet amerikane, ndërkohë që eksportet kosovare hynin pa doganë në SHBA përmes programit GSP, jo vetëm qe ishte e pabalancuar, por edhe kundër parimeve të partneritetit strategjik.
Tarifa 10% nga administrata Trump është një mundësi për Kosovën të rikalibrojë marrëdhënien tregtare me aleatin e saj më të madh, jo vetëm si akt mirënjohjeje, por si strategji e zgjuar gjeopolitike.